Arkiva

HIGHLIGHT: The Albanian House

[vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_row_inner][vc_column_inner][vc_column_text]

Projekti “Shtëpia Shqiptare” konsiston në dokumentacionin (përshkrues, vizual dhe gjeografik) të shtëpive më përfaqësuese dhe karakteristike të qyteteve dhe fshatrave kryesore shqiptare. Ai paraqet kërkime mbi tiparet kryesore arkitekturore të këtyre banesave, historinë e tyre, ndryshimet nëpër të cilat kanë kaluar ndër vite dhe gjendjen e tyre aktuale.

[/vc_column_text][/vc_column_inner][/vc_row_inner][vc_single_image image=”9710″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Tipologjitë karakteristike të shtëpive dëshmojnë për një zhvillim të caktuar socio-ekonomik në Shqipëri, nga gjysma e dytë e shekullit të 18-të, deri në gjysmën e parë të shekullit të 20-të, që nga shtëpitë e njohura si shtëpi tradicionale ose vernakulare (të bëra me mjeshtri nga vet banorët) si dhe shtëpi të pas gjysmës së dytë të shekullit XIX, të dizajnuara me arkitektë dhe të rikonstruktuara për të përmbushur kërkesat e një stili jetese më bashkëkohore (p.sh. gjeneza e shtëpive qytetare bashkëkohore).[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”9697″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Platforma online është një rezultat i kombinuar i hulumtimit teorik arkitektonik mbi tipologjitë kryesore të banimit, së bashku me punën praktike në terren, përmes intervistave me njerëzit vendas dhe dokumentacionin vizual të gjendjes së tyre të sotme, përmes fotografive. Duke filluar me hulumtimin e bazuar në literaturë, (linku këtu) u krijua një kuptim më i kristalizuar i zonave të fokusimit në Shqipëri, ku mund të gjendeshin shumë variante të tipologjive të mundshme të shtëpive. Por, rreziku i mos gjetjes së këtyre shtëpive të mundshme në terren ishte i theksuar, kjo kryesisht nga mbështetja në një dokumentacion akademik të vjetëruar dhe mungesa e mirëmbajtjes së këtyre shtëpive ndër vite, duke sjellë prishjen e tyre të vazhdueshme.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”9708″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Qëllimi kryesor është të theksohen tiparet e këtyre tipologjive arkitekturore shumë autentike, në të dy entitetet gjeografike: qytete dhe fshatra, me tiparet e tyre të ndryshme dhe unifikuese, si trajtimi i fasadave, organizimi i planit dhe përbërja vëllimore, organizimi i tyre në ansamble të pavarura ose rezidenciale , prania e pajisjeve tradicionale speciale të prodhimit (shtëpia po kthehej atëherë, një vend si për të jetuar ashtu edhe për të punuar), etj.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”9700″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Platforma është në gjendje zhvillimi e sipër, ku të dhënat kryesore dhe struktura në internet u krijuan gjatë katër muajve të parë të zbatimit të projektit, por është akoma e hapur për përmirësime të mëtejshme dhe pasurim të materialeve, prandaj shumë shtëpi të tjera po presin të përfshihen në këtë platformë publike, e cila shpresojmë se do t’i kushtojë rëndësi sado të vogël këtyre thesareve të fshehura dhe kujtesës kolektive që lidhen me to. Zbatimi i projektit u mbështet nga Fondi Kulturor Zviceran.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column width=”1/2″][vc_single_image image=”9699″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][vc_column width=”1/2″][vc_single_image image=”9711″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Një pjesë shumë e rëndësishme e projektit janë vizitat dhe intervistat etnografike të bëra me banorët vendas nga lagjet aty pranë dhe vetë banorët e shtëpive. Përveç informacionit akademik, përshkrimet e këtyre shtëpive përmbajnë gjithashtu informacione që lidhen me kujtimet e njerëzve, prandaj ky informacion është më i dendur dhe i pasur me disa shtresa. Meqenëse një shtëpi është një hapësirë më intime dhe personale, disa nga familjet ishin shumë mikpritëse dhe kurioze dhe të gatshme për të shkëmbyer njohuritë e tyre për vendet që ata kanë trashëguar, por në disa raste, ishte e vështirë për të mbledhur informacion.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”9706″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Disa nga vendet e vizituara, nga ku janë vendosur dhe shtëpitë në hartë, janë: Shkodër, Shirokë, Theth, Tiranë, Krujë, Kavajë, Elbasan, Durrës, Berat, Gjirokastër, Dukat, Bujanë, Vuno, Korçë, etj., Duke organizuar ekspedita 2-3 ditore në secilën prej tyre, ku përveç vëzhgimit të të gjitha këtyre thesareve arkitektonike të pasuruara në detaje dhe me rëndësi historike, gjithashtu është vërejtur një situatë e caktuar emergjente për një numër shumë të konsiderueshëm të tyre në lidhje me kushtet në të cilat ndodhen. Janë lokalizuar 125 shtëpi, ku numri i shtëpive të gjetura vetëm përmes literaturës është 91, ndërsa numri i shtëpive të gjetura përmes ekspeditës në terren është 52, numri i fotografive të ngarkuara në Wikimedia Commons është 2028.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column width=”1/2″][vc_single_image image=”9702″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][vc_column width=”1/2″][vc_single_image image=”9703″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Meqenëse ka mungesë informacioni në lidhje me këto shtëpi në internet, nevoja për t’i bërë këto njohuri publike dhe të aksesueshme për të gjithë, në një strukturë, që përdor platformat me burim të hapur, ishte vendimtare dhe urgjente. Vlera e shtuar e projektit është fakti se ai përdor platformë me burim të hapur, që i lejon të gjithëve të kontribuojnë në vazhdimësinë e tij përmes shkrimit te Issues në Github (linku në faqen e internetit).

Qëllimi kryesor është të krijojmë një homazh të vogël për këto thesare të fshehura dhe kujtesën kolektive që lidhen me to.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”9701″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Links

Website: https://thealbanian.house

Link with all photos:  https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:The_Albanian_House

Bibliography for the description: https://thealbanian.house/bibliography

Project manager: Jora Kasapi

Project assistant: Sonia Budini[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]