HIGHLIGHT: RAFAEL MONEO

HIGHLIGHT: RAFAEL MONEO

Jose Rafael Moneo was born in Tudela in the province of Navarra (Spain) in May of 1937. He obtained his architectural degree in 1961 from the Escuela Técnica Superior of Madrid. Moneo combines his professional activity as an architect with that as lecturer, critic and theoretician. His writings have been published in the foremost professional magazines and the presentation of his work through lectures and exhibitions has taken him to numerous institutions on both sides of the Atlantic.

As the first ever Spanish architect to receive the Pritzker Prize, Rafael Moneo is known for his highly contextual buildings which nonetheless remain committed to modernist stylings. His designs are regularly credited as achieving the elusive quality of “timelessness”; as critic Robert Campbell wrote in his essay about Moneo for the Pritzker Prize, “a Moneo building creates an awareness of time by remembering its antecedents. It then layers this memory against its mission in the contemporary world.”

When he was young, Moneo was more attracted to philosophy and painting than architecture, however it was the influence of his father – an industrial designer – that eventually led to him pursuing a career in architecture. After graduation, Moneo spent two years in Rome as part of a fellowship with the Spanish Academy in Rome, a period which he credits as being “fundamental” to his development as an architect.

Jose Rafael Moneo ka lindur në Tudela në provincën e Navarrës (Spanjë) në maj të vitit 1937. Ai u diplomua në arkitekturë në vitin 1961 në Escuela Técnica Superior, Madrid. Rafael Moneo kombinon aktivitetin e tij profesional si arkitekt me atë si lektor, kritik dhe teorik. Shkrimet e tij janë botuar në revistat më të njohura profesionale dhe prezantimi i punës së tij përmes leksioneve dhe ekspozitave e ka çuar në institucione të shumta në të dy anët e Atlantikut.

Si arkitekti i parë spanjoll që merr Çmimin Pritzker, Rafael Moneo është i njohur për ndërtesat e tij mjaft kontekstuale, të cilat mbeten të përkushtuara ndaj stilit modernist. Projektet e tij trajtohen rregullisht si arritje e cilësisë së pakapshme të “përjetësisë”; si kritik Robert Campbell shkroi në esenë e tij për Moneon për Çmimin Pritzker, “një ndërtesë e Moneos krijon një ndërgjegjësim për kohën duke kujtuar paraardhësit e tij  dhe pastaj e shton këtë kujtesë kundër misionit të saj në botën bashkëkohore”.

Kur ishte i ri, Moneo ishte më i tërhequr ndaj filozofisë dhe pikturës sesa arkitekturës, megjithatë ishte ndikimi i babait të tij – një dizajner industrial – që e drejtoi atë për të ndjekur një karrierë në arkitekturë. Pasi u diplomua, Moneo kaloi dy vite në Romë si pjesë e një shoqate me Akademinë Spanjolle në Romë, një periudhë të cilën ai e cilëson  si “të qënësishme” për zhvillimin e tij si arkitekt.

Most of Moneo’s projects have been in his native country, but a fine example of his work was completed in the United States in 1993: the in Massachusetts. Another project in Houston, Texas is on his drawing board for an addition to that city’s , an existing Mies van der Rohe structure.

Shumica e projekteve të Moneos kanë qenë në vendin e tij, por një shembull i shkëlqyer i punës së tij u përfundua në Shtetet e Bashkuara në vitin 1993: në Massachusetts. Një tjetër projekt në Houston të Teksasit është në bordin e tij të vizatimit për një shtesë në atë qytet, në një strukturë ekzistuese Mies van der Rohe.

Davis Museum
Audrey Jones Beck Building, Museum of Fine Arts

In Spain, his most critically acclaimed work is the National Museum of Roman Art in Mérida. Completed in 1986, the museum, which has been praised for its architectural monumentality that enhances the exhibits within, is constructed over the site of archaeological excavations of what was the most important city in Spain during the Roman Empire.

Në Spanjë, vepra e tij më e kritikuar është Muzeu Kombëtar i Artit Romak në Mérida. Përfunduar në vitin 1986, muzeu, i cili është lavdëruar për monumentalitetin e tij arkitektonik që rrit eksponatet brenda, është ndërtuar mbi vendin e gërmimeve arkeologjike të asaj që ishte qyteti më i rëndësishëm në Spanjë gjatë Perandorisë Romake.

National Museum of Roman Art
National Museum of Roman Art

From his first work, which Moneo describes as “a transformer factory whose brick and steel volumes produce a rich and varied profile,” to the minimalist monument at San Sebastian, two translucent cubes that will house the Kursaal Auditorium and Congress Center. Between these two examples is an enormous range of designs encompassing residences and apartments, art museums, a railway station, an airport, a factory, a hotel, banks, a city hall and other office buildings.

Nga vepra e tij e parë, e cila Moneo e përshkruan si “një fabrikë transformatori, ku volumet me tulla dhe çelik prodhojnë një profil të pasur dhe të ndryshëm”, në monumentin minimalist në San Sebastian, dy kuba të tejdukshëm që do të strehojnë Qendrën e Auditorit dhe Kongresit Kursaal. Midis këtyre dy shembujve është një gamë e madhe hartash që përfshijnë vendbanimet dhe apartamentet, muzetë e artit, një stacion hekurudhor, një aeroport, një fabrikë, një hotel, banka, një bashki dhe ndërtesa të tjera zyrash.

Diestre Factory
Kursaal Auditorium and Congress Center

Of his built works, the Pilar and Joan Miró Foundation which provides a study center and exhibition space on the island of Mallorca is described by Moneo as “reacting energetically against the world built around it. (He refers to the encroaching construction of buildings nearby.) The gallery is something of a military fortress.”

Nga veprat e tij të ndërtuara, Fondacioni Pilar dhe Joan Miró, i cili ofron një qendër studimi dhe hapësire ekspozuese në ishullin Mallorca, përshkruhet nga Moneo si “reagim energjik kundër botës së ndërtuar rreth tij” (ai i referohet ndërtimit të ndërprerë të objekteve aty pranë. ) Galeria është diçka si një kështjellë ushtarake. “

Pilar and Joan Miró Foundation
Pilar and Joan Miró Foundation

Another project for the housing of art was the rehabilitation of the Villahermosa Palace in Madrid for the collection of nearly 800 paintings of Baron von Thyssen. In this case, Moneo tried to retain as much of the original architecture of the 18th century structure as possible.

Një tjetër projekt për strehimin e artit ishte rehabilitimi i pallatit Villahermosa në Madrid për mbledhjen e rreth 800 pikturave të baronit von Thyssen. Në këtë rast, Moneo u përpoq të mbajë sa më shumë arkitekturën origjinale të strukturës së shekullit të 18-të.

Thyssen-Bornemisza Museum

Another of Moneo’s important projects that won an international competition in 1986 is the Diagonal Building in collaboration with Manuel de Solá-Morales, a mixed use structure for offices, apartment hotel, and commercial center in Barcelona. The building, nearly a thousand feet long is parallel to the Diagonal Avenue with a park behind. “In order that such an important volume would not be perceived as an undifferentiated mass, both the plan and profile are broken and segmented, and the building is perforated by passageways in those places responding to a variety of urban circumstances,” explains Moneo.

Një tjetër projekt i rëndësishëm i Moneos që fitoi një konkurs ndërkombëtar në vitin 1986, është ndërtesa Diagonale, në bashkëpunim me Manuel de Solá-Morales, një strukturë me funksion të përzier për zyrat, apartamenteve hotel dhe qendrën tregtare në Barcelonë. Ndërtesa, gati njëmijë metra e gjatë është paralele me Avenue-n diagonale me një park prapa. “Në mënyrë që një vëllim i tillë i rëndësishëm mos të perceptohej si një masë e padiferencuar, si plani dhe pamja prishen dhe segmentohen, dhe në keto segmentime ndërtesa është e mbushur me rrugë kalimi duke iu përgjigjur rrethanave të ndryshme urbane”, shpjegon Moneo.

Diagonal Building

The lack of urban incentives on the site where L’Auditori in Barcelona ( 1987-1999) was to go up was what convinced the architect that the building had to be autonomous, and that the rules of the game created by its architecture would have to create the conditions for its construction while meeting the requirements of a program that was broad and at the time not too well defined.

Mungesa e incentivave urbane në vendin ku L’Auditori në Barcelonë (1987-1999) do të ndërtohej, e bindte arkitektin që ndërtesa duhej të ishte autonome dhe se rregullat e lojës të krijuara nga arkitektura e saj do të duhej të krijonte kushtet për ndërtimin e saj duke përmbushur kërkesat e një programi që ishte i gjerë dhe në një kohë jo shumë të përcaktuar mirë.

L’Auditori

The Iesu Church was a chance for architect Rafael Moneo to try his luck in the highly challenging field of religious architecture. This time, however, work was alleviated by the project’s smaller scale and by the wish of the parish priest (Jesús María Zabaleta) that the iconography reflect current esthetic tastes. The church’s uniqueness enlivens the urban scene and strengthens the community thanks too to a supermarket on the premises, a daily meeting point for the people of the Riberas de Loiola neighborhood.

Kisha Iesu ishte një  mundësi për arkitektin Rafael Moneo që të provonte fatin e tij në fushën e vështirë të arkitekturës fetare. Këtë herë, megjithatë, puna u lehtësua nga shkalla më e vogël e projektit dhe nga dëshira e priftit (Jesús María Zabaleta) se ikonografia pasqyron shijet aktuale estetike. Individualiteti i Kishës gjallëron skenën urbane dhe e forcon komunitetin edhe falë një supermarketi në lagje, një pikë takimi ditore për njerëzit e lagjes Riberas de Loiola.

Iesu Church

The annex to the City Hall of Murcia is located in the historical center of the city, in the square Cardinal Belluga, together with the cathedral of the 16th century and the Episcopal Palace from 1768.

The big design challenge for Moneo was to face a modern institutional building opposite two religious buildings of strong historical tradition. The material used for the exterior of the building is brick and a native sandstone typical of the Region of Murcia. In the interior, the architect used panels of wood and stucco for the walls, and stone and wood for the floors. Moneo also took part as counselor of the election for the furniture of the interior.

Shtojca e Bashkisë së Murcës është e vendosur në qendrën historike të qytetit, në sheshin Cardinal Belluga, së bashku me katedralen e shekullit të 16-të dhe Pallatin Episkopal të vitit 1768.

Sfida e madhe e dizajnit për Moneon ishte të vendoste një ndërtesë moderne institucionale përballë dy ndërtesave fetare me traditë të fortë historike. Materiali i përdorur për pjesën e jashtme të ndërtesës është tulla dhe një gur ranor vendas tipik i Rajonit Murcia. Në brendësi, arkitekti përdori panele prej druri dhe llaç për muret, dhe guri dhe druri për dyshemen. Moneo gjithashtu mori pjesë si këshilltar i zgjedhjeve për orenditë e brendshme.

City Hall of Murcia

Two of his major projects relate to air and rail transport. His first was for the Spanish Ministry of Transportation which wanted a total overhaul of the Atocha Railway Station in Madrid, quadrupling its capacity. The old canopy which was retained with the addition of a clock tower is one of the key elements of the project. Moneo’s plan incorporated a station square, the long distance and the commuter train stations.

For his San Pablo Airport in Seville, Moneo explains that the immense departure concourse with the deep blue color of the vaults as its main feature, is meant to be the point of encounter between the sky and the land.

Dy nga projektet e tij të mëdha kanë të bëjnë me transportin ajror dhe hekurudhor. E para ishte për Ministrinë spanjolle të Transportit që kërkonte një riparim të plotë të Stacionit Hekurudhor Atocha në Madrid, duke katërfishuar kapacitetin e tij. Kapanoni i vjetër i cili u ruajt me shtimin e një kulle ore, është një nga elementët kryesorë të projektit. Plani i Moneos përfshinte një shesh, distancën e gjatë dhe stacionet e trenave të udhëtarëve.

Për Aeroportin e tij të San Pablo në Sevilje, Moneo shpjegon se shenja e madhe e nisjes me ngjyrën e thellë blu të kulmeve të tarracës si tipar kryesor i saj, është menduar të jetë pika e takimit midis qiellit dhe tokës.

Atocha Railway Station
San Pablo Airport

post a comment