Arkiva

10 Icons of Brutalist Architecture

[vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_row_inner][vc_column_inner][vc_column_text]

Një stil arkitektonik që ishte mjaft i popullarizuar në mesin e shekullit të 20-të deri në vitet ’80, veçanërisht në projektet qytetare dhe ndërtesat institucionale dhe në formën e skulpturës-, arkitektura brutale ka të drejtën për të krijuar materiale dhe elemente struktural për t’u parë, admiruar, madje edhe për t’u festuar.

Ky stil madje gjeti rrugën e tij dhe në interior design.

Me karakteristika të ndërtesave vizualisht të rënda me linja gjeometrike, korniza të ngurta betoni, pllaka të ekzagjeruara, tavane me lartësi të dyfishtë, mure ndarës masiv, beton të ekspozuar dhe një paletë kryesisht monokrome, ndërtesat brutaliste kanë përparësi funksionin mbi formën, dhe minimalizmin e zhveshur nga modeli i ekzagjeruar.

Është interesante se termi “brutalizëm” nuk ka asnjë lidhje me të ftohtin, agresivitetin e rrezikshëm të këtij stili arkitektonik; fjala rrjedh nga fraza frënge, béton burt, që do të thotë “beton i papërpunuar ose i papërfunduar”. Në fakt, perceptimet negative rreth arkitekturës brutaliste mund t’i atribuohen kësaj shoqërie fjalësh – ndërtesa të tilla shpesh shihen si jomiqësore, frikësuese dhe madje edhe të pabanueshme. Brutalizmi konsiderohet si më i vecantë midis të gjitha stileve arkitektonike, falë emocioneve të forta që ngjall midis komunitetit të projektimit si dhe masës së gjerë.

[/vc_column_text][/vc_column_inner][/vc_row_inner][vc_single_image image=”7637″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Unité d’Habitation, Marseille

Le Corbusier, 1952

[/vc_column_text][vc_column_text]E para në serinë e ndërtesave “njësi” të Le Corbusier, u ndërtua si strehim i klasës punëtore pas Luftës së Dytë Botërore, por përkundrazi ajo u bë shtëpia e inteligjencës së Marsejës, ku banorët e saj nxorrën në pah dizajnin revolucionar. Më vonë e kompletuar me një qendër tregtare, zyrë postare dhe vend për 1.600 njerëz në apartamente të projektuara në mënyrë efikase, ndërtesa funksionoi si një qytet i vetë-përmbajtur që, sipas Le Corbusier, “tregoi  shkëlqimin e ri të betonit të zhveshur”. I shpallur si një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, megaliti përfaqëson me siguri lindjen e Brutalizmit.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7488″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

SESC Pompéia, São Paulo

Lina Bo Bardi, 1986

[/vc_column_text][vc_column_text]E shndërruar nga një fabrikë e papërdorur, në pritje për tu prishur, në një qendër të kohës së lirë, SESC Pompéia në qendër të qytetit São Paulo epitomizon përkushtimin e Lina Bo Bardi ndaj trashëgimisë dhe materialeve lokale. Kur arkitektja filloi projektin – atë që ajo e quajti një “eksperiment socialist” – në fund të viteve 1970, ndërtesa po shërbente si një lloj qendre jozyrtare e komunitetit, me organizatën joqeveritare Serviço Social do Comércio (SESC) që organizonte aktivitete kulturore dhe sportive. Bo Bardi nderoi përdorimin ekzistues të ndërtesës, duke e zgjeruar kompleksin me kulla monumentale prej betoni dhe ura që gjithashtu bëjnë homazhe për rrënjët e saj industriale.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7638″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

The Barbican, London

Chamberlin, Powell, and Bon, 1982

[/vc_column_text][vc_column_text]Arkitektët e Barbicanit krijuan fasadat e larmishme të kësaj prone duke krijuar carje në betonin e derdhur, dhe gjallëruan ballkonet e strukturës me gjelbwrim. Kompleksi masiv multifunksional përmban një qendër arti, kinema, restorante dhe shkolla, si dhe rreth 2000 apartamente që filluan si strehim i këshillit, që kishin për qëllim ta bënin jetesën e brendshme të qytetit të dëshirueshme për profesionistët e klasës së mesme. E ndërtuar në një vend të shkatërruar nga bombardimet e Luftës së Dytë Botërore (“The Blitz”, siç njihet në Mbretërinë e Bashkuar), paraqitja e ndërtesës është qëllimisht befasuese, një efekt i krijuar përmes elementeve që të kujtojnë një kështjellë mesjetare, si dhe kopshte private, liqene, etj. dhe shtigjet e këmbësorëve.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7639″ img_size=”full” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Habitat 67, Montreal

Moshe Safdie, 1967

[/vc_column_text][vc_column_text]Habitat 67 filloi si tezë e diplomimit në Universitetin McGill të Moshe Sadie dhe evoluoi në një nga strukturat brutaliste më të njohura të Kanadasë. Dizajni i tij i parë i realizuar ndonjëherë, grupi i 354 njësive të ndërthurura, të parafabrikuara, që përmbajnë 158 apartamente nga një deri në katër dhoma gjumi, secila me një kopsht çati, u prezantua fillimisht në Panairin Botëror të Montrealit. I vendosur përgjatë lumit Saint Lawrence, kompleksi dramatik – me modulet e tij kubike që futen në hapësirën përreth – propozoi idenë e një “fshati” urban, të cilin Safdie e konsideroi një alternative më humane dhe organike për banesën tradicionale.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7640″ img_size=”full” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Trellick Tower, London

Ernie Goldfinger, 1972

[/vc_column_text][vc_column_text]”Qytetet mund të bëhen qendra të civilizimit ku burrat dhe gratë mund të jetojnë jetë të lumtura,” tha një herë Goldfinger. Megjithatë, deri në vitin 1972, kur Kulla Trellick e inspiruar nga “unité”, u ngrit si banesë publike, ajo ishte përballë një rritje zhgënjimi për ndërtesat e ngjashme me bllokun e kullave. Tani, e rigjallëruar pas viteve të varfërisë dhe krimit të vogël që e bëri të fitonte nofkën Kulla e Terrorit, blloku i betonit me lartësi 332 metra përmban dy ndërtesa të dallueshme por të ndërlidhura, duke ndarë ashensorët dhe bllokun e shkallëve nga apartamentet me ballkone për të maksimizuar hapësirën e jetesës.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7641″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Brazilian Museum of Sculpture (MuBE), São Paulo

Paulo Mendes da Rocha, 1988

[/vc_column_text][vc_column_text]Megjithëse MuBE mori formë në fund të viteve 1980, në mënyrë të konsiderueshme pas lulëzimit të Brutalizmit, është një shembull i mrekullueshëm i stilit të Shkollës Paulista – përsëritje e lëvizjes ndërkombëtare të Brazilit. Si i tillë, Mendes da Rocha — i cili mori një Luan të Artë në Bienalen e Arkitekturës së këtij viti në Venecia dhe Cmimin Pritzker 2006 — përqafoi format në shkallë të gjerë  dhe të rënda, që betoni i papërpunuar i lehtëson natyrshëm, i manifestuar në rreze gati 200 metra në majë të muzeut . Përmban zyra, një shkollë arti dhe galeri betoni të hapura, muzeu në vetvete është i ndërtuar kryesisht nën tokë, në mënyrë që të respektojë hapësirën jeshile përreth.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7642″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Geisel Library, La Jolla, California

William L. Pereira & Associates, 1970

[/vc_column_text][vc_column_text]Për tifozët e të dyve, brutalizmit dhe Dr. Seuss, ka vetëm një ndërtesë që ka rëndësi: Biblioteka Geisel. E emërtuar pas autorit vendas La Jolla dhe bamirësit Theodor Seuss Geisel, biblioteka është disi shtëpia e pamundur për një koleksion të gjerë të vizatimeve, librave, regjistrimeve audio dhe memorandumeve të Dr. Seuss — mbi 8,500 artikuj gjithsej, plus një statujë të madhe bronzi të “Cat in the Hat” që përshëndet vizitorët. Arkitekti William Pereira ishte krijuesi i ndërtesave të paharrueshme, veçanërisht në Kaliforni – Kulla e Transamerica Pyramid në San Francisko, Televizioni i CBS në Hollywood dhe Universiteti Pepperdine në Malibu, për tu përmendur. Dizajni unik futuristik është përfaqësues i duarve (skelave të betonit) që mbajnë libra (dyshemetë me xham).[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7643″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

The Cathedral of Saint Mary of the Assumption, San Francisco, California

Pier Luigi Nervi & Pietro Belluschi, 1970

[/vc_column_text][vc_column_text]Inxhinieri-arkitekti i madh italian Pier Luigi Nervi ishte një mjeshtër i betonit aq sa Picasso ishte një mjeshtër i pikturës. Puna e tij është e rrallë në Sh.B.A, megjithatë kjo është struktura e tij më emocionuese dhe e rëndësishme. Gjithashtu është një nga të paktat hyrje në këtë listë që guxojm të themi që është edhe më e bukur nga brenda. Ne e shohim atë butësisht kërcënuese – një nga hapësirat më dramatike të brendshme të krijuara ndonjëherë, aq sa të të bëjë të besosh më shumë në fuqinë e artit dhe inxhinierisë, ku Nervi shtyu kufijtë e betonit të armuar në ekstrem.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7644″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Boston City Hall, Boston

Gerhard Kallmann and Michael McKinnnell, 1968

[/vc_column_text][vc_column_text]E ndërtuar si pjesë e një fushate për të rivendosur lavdinë e qytetit të mëparshëm përballë inercisë ekonomike dhe fluturimit të bardhë, Bashkia e Bostonit ka qenë nën zjarr për estetikën e saj të ashpër që kur u hap në vitin 1968. Komuniteti arkitektonik, megjithatë, e ka vlerësuar si një ikonë të Brutalizmit. Ndërtesa e betonit ishte konceptuar sipas një lloj Klasicizmi të Modernizuar, sipas Le Corbusier, me rreshta të varur të segmentizuar dhe module të ndryshëm të zgjatur, njëri prej të cilëve strehon zyrën e kryetarit. Me dritare që ekspozojnë aktivitetet e ndërtesës dhe një shesh të jashtëm, të krijuar për tu lidhur në mënyrë perfekte me hollin, ndërtesa përfaqëson transparencën qeveritare.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7645″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

The Breuer Building, New York City

Marcel Breuer, 1966

[/vc_column_text][vc_column_text]Kur ishte në shkollën e famshme gjermane të artit Bauhaus, Marcel Breuer shpiku një seri mobiljesh me korniza me tuba prej çeliku që janë bërë ikona moderniste dhe që janë akoma në prodhim sot. Përpjekjet e tij arkitekturore nderohen po njësoj. Ky ziggurat i përmbysur i bërë nga betoni dhe graniti ishte, dhe ende është, një nga ndërtesat më avangarde në Manhattan. Nuk u pëlqye shumë kur u hap si Muzeu i Artit Amerikan në Whitney në vitin 1966, që nga ajo kohë është cituar si një nga veprat më të mira të Breuerit dhe një shembull përfundimtar i lëvizjes brutaliste. Pavarsisht të gjitha kryeveprave që kanë kaluar nëpër dyert e saj, vetë ndërtesa vazhdon të jetë një yll.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_single_image image=”7646″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_single_image image=”7647″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Source: https://www.architectureanddesign.com.au/features/list/a-look-at-brutalist-architecture#

https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-10-icons-of-brutalist-architecture[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Comments

mood_bad
  • No comments yet.
  • Add a comment